4.8 Volumieke massa
Elke houtsoort heeft zijn eigen volumieke massa. De volumieke massa wordt gedefinieerd als de massa in kilogrammen van 1 kubieke meter (m³) hout, bij een bepaald vochtgehalte.
Volumieke massa wil dus zeggen: het gewicht van bijvoorbeeld één kubieke meter hout met een hoeveelheid houtvocht (water). Eigenlijk zouden we alleen het hout moeten wegen zonder houtvocht. Maar hout bevat altijd een hoeveelheid houtvocht zodat we altijd hout en vocht wegen.
Om nu duidelijk bij de volumieke massa aan te geven hoeveel houtvocht nog aanwezig is, noteren we dit achter het gewicht. Dit schrijf je dan bijvoorbeeld zo op: dit hout weegt 450 kg/m³ met 12% houtvocht.
Volumieke massa van loofhout
Bij de loofhoutsoorten zien we enorme verschillen in volumieke massa. Loofhoutsoort balsa weegt tussen de 40 en 300 kg/m³. Andere loofhoutsoorten zijn soms nog zwaarder dan water en hebben dan een volumieke massa van meer dan 1000 kg/m³. Surinaams groenhart is buitengewoon zwaar en weegt wel 1050 kg/m³.
De volumieke massa kan ook binnen dezelfde houtsoort nog enorm verschillen. Rode meranti varieert van 300 kg/m³ met 16% houtvocht tot wel 800 kg/m³ met 16% houtvocht.
Voor sommige toepassingen - zoals voor geveltimmerwerk - heeft men dan ook een minimumgewichtseis gesteld voor een bepaalde houtsoort. De invloed van de volumieke massa is bij veel toepassingen van groot belang. Een lage volumieke massa betekent over het algemeen dat het hout vrij zacht is en niet sterk.
Rekenvoorbeeld
Een rechthoekig blokje van 10 × 50 × 50 mm weegt 12,5 gram.
De volumieke massa is dan:
Volumieke massa van naaldhout
De variatie in volumieke massa is bij naaldhout minder dan bij loofhout. De volumieke massa’s bij naaldhout liggen meestal tussen de 300/400 kg/m³ en 600/800 kg/m³. Binnen een naaldhoutsoort zijn de verschillen klein.
Bij een naaldhoutsoort als vuren zijn er verschillen in volumieke massa binnen de houtsoort als gevolg van de groeisnelheid. Vuren uit het noorden van Scandinavië is langzamer gegroeid en heeft een hogere volumieke massa dan vuren uit de laaggelegen gebieden in Midden-Europa.